The people of Cantilan are called Cantilangnons and their dialect is called Cantelangnon (part of Surigaonon dialect). It belongs to an Austronesian language of the Philippine type spoken by about several thousand people. With lexical similarity of 82% with Dibabawon Manobo, 81% with Agusan Manobo, 69% with Butuanon.
This will be the avenue of my ramblings as Cantilangnon!
( Free translation, just email me. :) )
Home » Archives » July 2007
Hapit na an…
July 30, 2007Ay-ay, hapit naman gajud an pista dire sa Cantilan. May na nagpapintal nan bayay, bag-o an kurtina na gikan sa ukay-ukay (hehehe) di kamo magsaba, sanan tag-pailisan an gabok na na koral. Samot na sab an munisipyo, nan isa na adlaw kit-an ko nagsugod pamintal sa plaza.
Di ra sab kon pista an moabotay dire sa Cantilan, hapit na sab baja an ting-uyan. Nan isa pa gajud na adlaw kita-an ko an panlimpyo sa mga inburnal. Ay punto na lapok an nangakuha, may sab mga sinsilyo, inday diin ra lagi gikan jadto. Laong pa ni Celsa, ija kuno jadto mga coins nangahuyog, pagkabayong nija. Panigarilyohay tana nan ija mga "papa". hehehe Cels mamista ko ha?
Sa ubos mga retrato kuha nan panlimpyo.
Sakto ra sab na tanlimpoyhan jaon mga inburnal kay sure gajud ako na magbaha nasab kon ya ka kuhai.
Na hala, amo radto anay. Cantilangnons….KUMBATI!!!
Enteresado pa ba?
July 25, 2007 
Nan Bernes sa hapon, Hulyo 20, samtang nagsuroy -suroy kami nan am bugoy, nakalabay kami sa opisina nan COMELEC. May pipila ka mga batan-on nagtapok sa isa ka lamisa. Kalaong ko uno, nakadumdum ako na aroy nagsugod na baja espesyal na panrehistro nan mga bumobuto sa umaabot na dunganon na Eleksyon nan Baranggay sanan Sangguniang Kabataan (SK), kuman Oktubre. Molabay ra tana kami, kay umay ak labot, registered naman ako sanan, humana man ak makabotar nan miaging eleksyon. Nakay huna-huna ko may man baja ako lungsoranon na katungdanan dinhi isip isa ka Cantilangnon.
Taghunong ko an motor, kuhaan ko nan retrato, kay para ibutang nasab dinhi sa blog. Bagan ka gamay ra an nagparehistro, mabilang ra man sa alima. Sa bagay nan Hulyo 15 pa man sab hino nagsugod, dabo-dabo na siguro. Pero paghuman nak retrato, nangutana ak sa kaugalingon, enteresado pa ba kaha an mga paglaum nan at nasud, an mga sumosunod na henerasyon, sa ini na mga butang? O di ba kaha an "tili-tili" ray ila tag-interes, tungod kay tag-alirungan sila nan kalibutanon na mga butang, kay dagko sab an tanhatag na kwarta nan miaging eleksyon, ugsa sila nagparehistro?
Hinaut pa unta sajop ak huna-huna.
Busog na sa Php7.00
July 21, 2007Sakto gajod an laong ni Zandro na di gajod makalupos an hamburger, pizza, etc. sa at merenda. Kahapon sa hapon, hunahuna ako unoy lami kan-on sa merenda, duha ka bakeshop ak tagkadtuan, ya may mga paso pa na pan, di nouli rakan ako. Nakalabay ak nagluto nan "hotcake" sanan "salvaro", nay bagan kalami adto, nobalik ako nagpalit. Barato ra na merenda, an hotcake tag dos (Php2.00), duhay ak tagpalit, an salvaro tag piso (Php1.00), palit ak balor tres.
Na hurot-hurot an tinda ni manang, marajaw gani pagpalit ko may pa nabilin, nagsabi ako na retratohan ko. Sa ubos mga retrato nan pagluto sanan pagkaon nan jadto am merenda. hehehe
Dabo naman na mga burgeran dire sa Cantilan. Pero laong pa lagi, "di gajod mahibaylo bisan uno pa na hamburger" aton. "Lahi ra gajod an at merenda, yay makalupos!", laong ni Zandro.
Mangaun ta!
Mintras bata pa
July 18, 2007Mahimuot ak sa am bugoy (si Linus, am bata) kay sa edad na duha, grabe na nija ka nasudnon. Hibayo kamo kay uno? "Fascinated" karajaw sija sa at bandera.
Nagsugod jadto pag-Adlaw nan Kaluwasan, taghimuan ko sija nan gamay na bandera, nakay tungod siguro sa mga "color", permi na dajon kinuptan, misan matuyog jadto tapad an bandera.
Pila ka simana milabay, kadumdom ako na may baja ak video nan "National Anthem", di ak tagtestingan pag-play sa computer, nakay may man mga bandera sa video, paghikita ni Linus punto na kalipay, naglukso-lukso kay madabo man na flags.
Kuman mintras bata pa, ak rakan sab taghinay-hinajan tudlo pagkanta nan "Bayang Magiliw". hehehe An premiro duha ka linya pa ija nasag-oyo (memorize) pagkanta, pero di nak hunongan pagtudlo kay hibayo ako na ganing man.
Sa ubos mga retrato uno ka"fascinated" si linus sa flag.
Samtang tag-play an video nan "Bayang Magiliw", tan-awa an tuo na alima.
Kada nam labay sa tribunal, di gajud mahimo di moagi anay sa "flagpole". To pay some respect siguro sa flag, lupos ako o kita. hehehe
Pero misan ya pa sija kahibayo nan unoy gajud simbolo nan at bandera, hibayo ako na modako si Linus na isa ka nasudnon na tawo, pareho sa ija ama.
Merenda nam
July 16, 2007
Magpalaway ak anay sa ijo. hehehe Amo ini sanan …
…ini am merenda kahapon sa hapon. Kalami gajud jaon saging na "idutdot" anay sa gamos na angsohan. May pa man baja nabilin na angsohan si mama, kuhaan ko dajon, butangan nan suka na hayang-hayang na, ay-ay makasulti kaw dajon… "dis is layp!" hehehe
Sundan sab dajon nan mais na tinugna, na kadugangan gajud ini at bilbil. hehehe Dayundonan dajon nan "koks". Ajaw lam anay dajon ngisi pagkahuman kaon nan mais, panotpik anay, kay an im ngipon mag-"yellow" ra nan jaon unod nan mais. hehehe
Kalami!
Sulti kinaraan
July 14, 2007An at sinultian kon sa kinabuhi pa grabe ka "colorful". Hala, umay matud Kinantelangnon nan "colorful". hehehe Ya man jaon sa libro ni F.G.O. Balitaw, balik na sab ta pagistorya sa at sinultian. Punto ka dabo na mga sulti an ya na kuman panggamita. Isa, tungod siguro sa kapanahunan kuman, dabo an bag-o na butang, naimbento man o nautro na an mga tawag. Isahay kon makadungog kaw nan ini na mga sulti, makapangayot kaw sa uyo kay, laong pa "ya sa vocabulary" nimo jaon na mga sulti.
At kuno isa-isahon paglista dinhi an iban na mga sulti na, tanaw nako panyagsa rakan gamita:
1. dabdab - sunog
2. dyasdas - hiligad
3. dimudo - kibali
4. dispes - hampan
5. haroy - tagsakitan
6. ispat - "flashlight"
7. kaba - buang na nijog
8. kyampita - sinang-at na butangan nan sud-an
9. lanud - hayo an unod nan nijog
10. manunuyay - "bad influence"
11. pagkais - paglimpyo sa sayud nan tuba
12. repitihi - paspasi
13. sayab - dabdaban nan langkay
14. sayud - butangan nan tuba
15. tadjaw - banga
Ini na mga sulti personal ra nak na himbay-an pero kun an mga katiguyangan kuno at pangutan-on, arang pa siguro pangadabo, kay hibayo ako na sa ila ra nat ini panhidungan.
An ak tagkabiruan na basin sa sunod na mga kapanahunan, mawaya na gajud ini na mga sulti. At lam ipanhinaut na an mga sumusunod magpakadungog pa gihapon sila nan ini na mga sulti, pinaagi sa kun uno man galing an marajaw na himuon.
Umay ijo tan-aw?
(*an iban sajop siguro paghisabot ko, pakisakto rakan. )
<——————————————————————————–
Buenas sa tanan! Jari pay mga dugang na di na karajaw nat hidunggan na mga sulti. Salamat kan Kantilang sanan kan Mano Alben D. sa contribution.
1. PINAKA-PUNGKAWITIR - sa pinakataas karajaw
2. NAJO NA - hunong na (stop)
Silong iyo Jose kay atoy dag-um!
July 12, 2007
(Monomento ni Rizal sa plaza nan Cantilan)
Bata: Taliktik, mouyan iton.
Silong iyo kay mahal kuman an tambay.
Rizal: Sige lam kay bantajan ko kamo.
Sa ijo mga opisyales sa munispyo, na aja ra mag-istambay.
Bata: Salamat daan kon amo jaon.
Igtuya rakaw nan isda ni nanay.
Rizal: Dyagan na Loy kay nokusog na ton uyan.
Ajaw pagkabiro kay dugay na ko dire nagtindugay!
-baw-
Mga bag-o na tawag
July 8, 2007Noches dijo!
Ya kamo kabantay? Sa jagan nan panahon, dabo na nasulti, bag-o na an tawag. Na-utro man galing ini na mga sulti, tungod kay amo siguro an pagdungog nan iban, pero kong buot huna-hunaon sajop baja. Jaon iban na sulti, hinimo-himo rakan siguro tungod sa pagkakomedyante nan mga Cantilangnon.
Amo ini iban na ak hindungan, jaoy pakapin tag-uno pagsulti.
1. briefing - gripping
Yaki1: Basin magbujong jad sila?
Yaki2: Ajaw lam pagkabiro kay tag-gripping ko na sila!
2. dessert - bisita
(Baji 1, gikan sa pista, tangutana)
Baji2: Uno ramay dessert sa ila Polana?
Baji1: Nay, arang kadabo! Sila Mayora, Kapitan, mga konsehales!
3. buring - black bug
"Kadabo na nablack bug sa Cantilan"
4. coke - koks
"Palita…….koks!"
5. computer - pyuter
"Umay kurso nim sa SSIT, pyuter?
6. hot fm - hats ip im
"Naminaw mo sa hats ip im!"
7. hrm - xrm
"Umay tagkuha nim na kurso, xrm?"
8. inum - mamam
"Mamam ta anlene!"
9. kwarta - wawart
"Ya may ak wawart anhi!"
10. manobo - nokia
"Nokia baja an ija uyab!?"
11. smc - mmc
"Sa mmc iskuyla ak bata"
12. van - band
"Umay tagsakjan mo gikan Surigao, nag-band kaw?"
13. vino - anlene
"Tagay anay, jari may anlene"
Jari pay baja mga bag-o na dugang, salamat kan libaongon.
1. chicks - PEMPEM
“ay na pempem kalami”
2. manobo - TAIWANESE
“hamok taiwanese nila na bisita”
3. rizal st.(sugod sa kanto nila tinti irriberi hangtod sa may hump corner orillaneda-rizal sts.) - BLUMENTRIT
“mga chismis lovers jaon taga blumentrit”
4. hayok - CHULAPAMPEM
“sus, nagchulapampem kamo ni bagris gajud”
5. zyphora - GUBA NA WAWAW
"Tsa mangadto ta sa guba na wawaw, dabo didto na pempem"
6. balikbayan (gikan sa america) - TFC
"Tagtangwajan kami kabii nan TFC."
7. vino na way sagol - SPEED GAS
"Inom kami kabii nan speed gas."
Hehehe, basin jaoy sab ijo hindungan na iban pa, pakisend lam. Cantilangnon, kumbati!!!
Sa pag-blog
July 6, 2007
Musta na mga Cantilangnon?
Dugay-dugay nasab yak kabalik pagpost sa blog. An trabaho ko ra, nanmasa, nanhigaya sanan nanlink sa iban na mga bloggers. Kon tan-awon nimo pilay nobisita sa blog, notaas-taas sab, diba? Inin bag-ohay paman lagi ta sa blogging, ya pa gajud ak kasuhito nan mga karajawan sa pagblog.
Dabo sab at makuha sa pagblog. Di ra kon mabansay at panhuna-huna sanan sa pagsuyat, kun dili dabo sab at makilaya sa taglain-lain na mga lugar, dinhi man sa Pilipinas o sa tibuok kalibutan.
Sa pagsuroy (syempre sa internet) nak sa iban na mga silingan na bloggers, daboay sab ak nakilaya, matiguyang, mabata. May ak nakilaya na artista (motuo kamo o dili, hehehe), doktora sa mata, mga jokte na bloggers, ya motuo sa Ginoo, sanan iban pa. Dinhi nat makita, an mga taglain-lain na mga panhuna-huna, nag-istorya nan ila mga pang-adlaw-adlaw na pakigbisog sa mga panhitabo, mapersonal, ila mga kinaangjan, politiko, relihiyon, kataw-anan, sanan madabo pa.
Ugsa, kon hain man galing ak dad-a nan kapalaran, magpadajon gihap ak pagsuyat dinhi, isip isa ka Cantilangnon.
(*ak bata jaon sa retrato, si linvs (2 yo), umaabot na blogger.)
Balak
July 3, 2007Hikari-an ta naman, nakadungog na kamo nan balak na Cantelangnon o Surigaonon?
Naghanap ak sa google kabii, isa sa hinbagtan ko ini:
Unhon Pagkaon Nan Pinaksyo na Pidjanga
by: Jesus Roland Gatpolintan. MD
(he's from Mainit, Surigao del Norte)
Tilapi an ikog pag-una, pag-alima
Tilawi an lami: sagol tam-is aslom
Suka gikan sa nijog, iba, ahos, ludj-a
Isunod paghungit an tagkikilid na unod
Iduna anay sa sinilihan na sasahan
(Mas mahamot kon may balibayon)
Hinulma sa mga tudlo, sup-a an duga
Pinatunga sa mapaso na kan-on
Dakan mabusog, an kan-on hamoka
Paabongi nan sabaw, wayay usikan
(Mahal kuman an panud-an)
Ajaw hikalimti an atay sa tijan
Hamuy-hamuya
Kon may bihud, pagkarajaw, kagana!
Pagkahuman, sibsibi an uyo
Supsupa an lami nan utok sanan mata
Nan ipakilid an mga bukog-sinibsiban
Kay kan mingming ton, ngadj-an.
Ok sab amo? Reserts pak nan mga balaknon na lumad na Cantilangnon. Kon jaoy sab matud ijo hibay-an na mga balak na Cantelangnon, paki koment rakan, amo? Salamat daan.
P.S.
An Pidjanga (Glossogobius giuris) matud, isda jaon sa lin-aw (lake) nan Mainit.